Күптән түгел бастырылган тикшеренүМикробиомКөнбатыш Африканың Сьерра-Леоне шәһәрендә җыелган 846 кыргый кечкенә имезүчеләрдә - шул исәптән ярканатлар, кимерүчеләр һәм черкиләрдә - вирус метагеномик анализ үткәрде. Тикшеренү барышында имезүчеләр белән бәйле 39 РНК вирусы ачыкланды, алар арасында 26 яңа һәм 13 элек билгеле вирус бар. Алар арасында Paramyxoviridae гаиләсе иң күп төрлелек күрсәтте, ә кимерүчеләрдә иң күп вирус төрләре булды (n = 26).
Зооноз куркынычын бәяләү өч билгеле зооноз вирусны - энцефаломиокардит вирусын, Ласса вирусын һәм Рокахепевирус sp. - шулай ук таралу куркынычы булган өч вирусны ачыклады: Мелиан вирусы, кимерүчеләр гепатиты вирусы һәм Хуннивирус А. Шунысы игътибарга лаек, яңа ачыкланган вируслар арасында Bat ledantevirus 2 кешегә йоктыручы Le Dantec вирусына иң якын филогенетик бәйләнеш күрсәтте. Серологик анализ шулай ук җирле халыкның 2,8% ында бу вируска каршы нейтральләштерүче антитәнчекләрне ачыклады, бу моңа кадәр кешеләрдә ачыкланмаган булуын күрсәтә.
Бу ачышлар Көнбатыш Африкада кимерүчеләр өстенлек иткән зур вирус резервуары булуын күрсәтә һәм кеше-хайван чикләрендә комплекслы күзәтү стратегияләренең мөһимлеген ассызыклый. Метагеномик скринингны серологик валидация белән берләштерү зооноз һәм таралу мөмкинлеге булган вирусларны ачыклау өчен ныклы нигез бирә.
Соңгы дистә ел эчендә кешеләрдә барлыкка килүче йогышлы авыруларның 60% тан артыгы хайваннар сулыкларыннан килеп чыккан, ярканатлар, кимерүчеләр һәм чыпчыклар зооноз вирусларның төп хуҗалары дип санала. Африка зооноз авыруларның кайнар ноктасы буларак киң таралган. Мәсәлән, Сьерра-Леонеда 2014-2016 елларда Эбола эпидемиясе вакытында 28 000 нән артык очрак теркәлгән.
Бу төбәктә зооноз авыруларның зур күләмдә булуына карамастан, кыргый вак имезүчеләрдә вирусларның төрлелеге һәм таралышы җитәрлек дәрәҗәдә характерланмаган. Бу аерманы бетерү өчен, тикшеренүчеләр 2018 һәм 2023 еллар арасында Сьерра-Леонедагы өч урында тотылган 846 кыргый вак имезүченең вирусом анализын системалы рәвештә үткәрделәр. Тикшеренү вирус төрлелеген характерлауны, төрләр арасында таралу мөмкинлеге булган кандидатларны ачыклауны, зооноз куркынычын бәяләүне һәм яңа йогышлы авырулар турында иртә кисәтү системаларын хуплау өчен дәлилләр булдыруны максат итеп куйды.
Төп методлар
Тикшеренүдә вирус метагеномикасы буенча комплекслы эш процессы кулланылды:
- Үрнәк эшкәртү:Йөрәк, бавыр, талак, үпкә һәм бөер тукымалары җыелган, берләштерелгән, гомогенлаштырылган һәм тулы РНК экстракциясенә дучар ителгән.
- Чиратлаштыру һәм җыю:Рибосомаль РНКны киметү китапханә төзелер алдыннан башкарылды, аннары Illumina NovaSeq 6000 платформасын кулланып югары җитештерүчәнлекле секвенирлау үткәрелде. Вирус контиглары яңадан җыелды.
- Вирусны идентификацияләү:Вируслар РНКга бәйле РНК-полимераза (RdRp) геннарының тигезләнешенә нигезләнеп ачыкланды. Бактериаль, гөмбәчек һәм үсемлек вирусларыннан тыш, бары тик умырткалылар белән бәйле вируслар гына сакланып калды.
- Биоинформатика анализы:Филогенетик реконструкция, рекомбинация анализы, төрләр арасында тапшыру челтәрен модельләштерү һәм зооноз куркынычын бәяләү үткәрелде.
- Серологик валидация:Bat ledantevirus 2 өчен VSV нигезендәге псевдовирус нейтральләштерү анализы эшләнде. Кеше сывороткасының 2,8% ында нейтральләштерүче антитәнчекләр ачыкланды, бу зоонозлы юл белән күчә алу мөмкинлеген раслый.
ӨйрәнүНәтиҗәләр
1. Вирусларны ачу һәм төрлелек
Бу тикшеренү Сьерра-Леонеда җыелган 846 кыргый хайванда, шул исәптән кимерүчеләрдә, ярканатларда һәм черкиләрдә транскриптомик секвенирлау анализы үткәрелде. Тулы РНК-га бәйле РНК-полимераза (RdRp) ген эзлеклелегенә нигезләнеп, имезүчеләр белән бәйле барлыгы 39 РНК вирусы ачыкланды, алар арасында элек билгеле булган 13 вирус һәм 26 яңа вирус бар.
Вирус составы буенча, Paramyxoviridae гаиләсе өч хуҗа отряды арасында да иң югары төрлелек дәрәҗәсен күрсәтте, аннан соң Astroviridae һәм Picornaviridae килә. Хуҗа таралуына килгәндә, кимерүчеләр иң зур вирус төрлелегенә өлеш керттеләр, алар барлыгы 26 вирус төрен үз эченә алдылар, бу аларның төбәктә вирус төрлелеге резервуары буларак күренекле ролен күрсәтә.
2. Зооноз куркынычы
Зооноз куркынычын бәяләү барышында өч билгеле зооноз вирус ачыкланды: энцефаломиокардит вирусы, Ласса вирусы һәм Рокагепевирус төрләре. Моннан тыш, өч вирус - Мелиан вирусы, кимерүчеләр гепатиты вирусы һәм Хуннивирус А - таралу куркынычы булырга мөмкин дип табылды.
Яңа ачылган 26 вирус арасында, филогенетик һәм геном үзенчәлекләренә нигезләнеп, дүртесенең югары зооноз потенциалы булуы фаразланган. Шунысы игътибарга лаек, Bat ledantevirus 2 кеше йоктыручы Le Dantec вирусына иң якын филогенетик бәйләнеш күрсәтте.
Соңрак үткәрелгән серологик тикшеренүләр бу ачышны тагын да раслады, чөнки җирле халыкның сывороткаларының 2,8% ында Bat ledantevirus 2 гә каршы нейтральләштерүче антитәнчекләр ачыкланды. Бу нәтиҗә кеше популяциясендә танылмаган яки симптомсыз инфекцияләр булган булырга мөмкин дигән фикерне аңлата, бу зооноз таралу юлының потенциаль булуын, ләкин элек ачыкланмаганлыгын күрсәтә.
3. Төрләр арасындагы тапшыру динамикасы
Төрләр арасында тапшыру анализы күрсәткәнчә, кимерүчеләр вирус уртаклашу челтәрендә үзәк урынны били, хуҗа төрләре арасында вирус алмашуны җиңеләйтүче төп төеннәр булып хезмәт итә. Төрләр арасында тапшыру мөмкинлеге булган барлыгы 15 вирус ачыкланган.
Кросс-тәртип тапшыру үрнәкләрен алга таба анализлау вирус уртаклашуның бер үк таксономик тәртиптәге хуҗалар арасында ешрак булуын күрсәтте, бу хуҗалар арасындагы бәйләнеш тапшыру динамикасында мөһим роль уйный дигәнне аңлата. Киресенчә, ярканатлар кросс-тәртип тапшыру өчен чагыштырмача түбәнрәк сәләт күрсәттеләр.
Мөһимлеге шунда ки, кайбер вирусларда хуҗаларның таралу диапазоны киңәюе күзәтелгән. Мәсәлән, элек рыцарьларга хас дип саналган Мелиан вирусы бу тикшеренүдә кимерүчеләрдә дә ачыкланган, бу хуҗаларның адаптациясендәге үзгәрешләрне һәм киңрәк таралу куркынычының артуын күрсәтә.
Нәтиҗәләр һәм җәмәгать сәламәтлегенә йогынты
- Кыргый вак имезүчеләрдә вирусларның югары төрлелеге:39 РНК вирусының, шул исәптән 26 яңа төрнең, табылуы төбәктә зур вирус резервуарын ача һәм беренче тапкыр югары зооноз потенциалга ия яңа вируслар турында хәбәр итә (мәсәлән, Bat ledantevirus 2).
- Өстенлекле күзәтү объектлары буларак кимерүчеләр:Кимерүчеләр вирус таралу өчен төп үзәкләр булып торалар һәм иң югары вирус төрлелегенә ия, бу исә таралу куркынычын иң зур итә.
- Интегральләштерелгән күзәтү стратегияләренә ихтыяҗ:Бу нәтиҗәләр актив күзәтү программаларында кимерүчеләргә өстенлек бирүне һәм кеше-кыргый хайваннар арасындагы чикләрдә метагеномика, серология һәм экологик мониторингны берләштергән комплекслы алымнарны гамәлгә ашыруны хуплый.
Гомумән алганда, бу тикшеренү зооноз авыруларның иртә кисәтү системаларын һәм куркынычларны бәяләү системаларын хуплау өчен мөһим дәлилләр китерә, югары куркынычлы төбәкләрдә проактив күзәтүнең мөһимлеген тагын да ныгыта.
Продукт турында мәгълүмат
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 23 марты