1995 елның ахырында Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы (БСО) 24 мартны Бөтендөнья туберкулезга каршы көрәш көне дип билгеләде.
1 Туберкулезны аңлау
Туберкулез (ТУБ) - хроник куллану авыруы, аны шулай ук "куллану авыруы" дип тә атыйлар. Ул кеше организмына туберкулез микобактерияләре үтеп керүе аркасында килеп чыга торган бик йогышлы хроник куллану авыруы. Аңа яшь, җенес, раса, һөнәр һәм төбәк тәэсир итми. Кеше организмының күп кенә органнары һәм системалары туберкулездан интегә ала, алар арасында туберкулез иң еш очрый торганы.
Туберкулез - Mycobacterium tuberculosis китереп чыгара торган хроник йогышлы авыру, ул бөтен тән органнарына үтеп керә. Йогышның гомуми урыны үпкә булганлыктан, аны еш кына туберкулез дип атыйлар.
Туберкулез инфекциясенең 90% тан артыгы сулыш юллары аша күчә. Туберкулез белән авыручылар ютәлләү, төчкерү, көчле тавышлар чыгару аша йогалар, нәтиҗәдә туберкулез тамчылары (медицина телендә микротамчылар дип атала) тәннән чыгарыла һәм сәламәт кешеләр тарафыннан сулана.
2 Туберкулез белән авыручыларны дәвалау
Туберкулезны дәвалауның нигезе - дару белән дәвалау. Башка төр бактериаль инфекцияләр белән чагыштырганда, туберкулезны дәвалау озаграк вакыт алырга мөмкин. Актив үпкә туберкулезы өчен туберкулезга каршы даруларны ким дигәндә 6-9 ай кабул итәргә кирәк. Конкрет дарулар һәм дәвалау вакыты пациентның яшенә, гомуми сәламәтлегенә һәм даруларга каршы торучанлыгына бәйле.
Пациентлар беренче линия препаратларына резистент булганда, аларны икенче линия препаратлары белән алыштырырга кирәк. Даруларга резистент булмаган үпкә туберкулезын дәвалау өчен иң еш кулланыла торган препаратлар арасында изониазид (INH), рифампицин (RFP), этамбутол (EB), пиразинамид (PZA) һәм стрептомицин (SM) бар. Бу биш препарат беренче линия препаратлары дип атала һәм яңа йоктырган үпкә туберкулезы белән авыручыларның 80% тан артыгы өчен нәтиҗәле.
3 Туберкулез турында сорау һәм җавап
С: Туберкулезны дәвалап буламы?
Җ: Үпкә туберкулезы белән авыручыларның 90% ы даими дарулар кабул иткәндә һәм билгеләнгән дәвалау курсын (6-9 ай) тәмамлаганнан соң савыгып була. Дәвалаудагы теләсә нинди үзгәрешне табиб хәл итәргә тиеш. Әгәр дә сез даруны вакытында кабул итмәсәгез һәм дәвалау курсын тәмамламасагыз, бу туберкулезның даруларга чыдамлыгына китерә. Даруларга чыдамлык барлыкка килгәч, дәвалау курсы озайтылачак һәм дәвалау уңышсызлыгына китерә.
С: Туберкулез белән авыручылар дәвалану вакытында нәрсәгә игътибар итәргә тиеш?
Җ: Сезгә туберкулез диагнозы куелгач, сез мөмкин кадәр тизрәк даими рәвештә туберкулезга каршы дәвалану алырга, табиб киңәшен үтәргә, вакытында дарулар эчәргә, даими тикшеренеп торырга һәм үзегезгә ышаныч тупларга тиеш. 1. Ял итүгә игътибар итегез һәм туклануны ныгытыгыз; 2. Шәхси гигиенага игътибар итегез, йөткергәндә яки төчкергәндә авызыгызны һәм борыныгызны кәгазь сөлгеләр белән каплагыз; 3. Урамга чыгуны киметегез һәм урамга чыгарга туры килгәндә битлек киегез.
С: Туберкулез дәваланганнан соң да йогышлымы?
Җ: Стандартлаштырылган дәвалаудан соң, үпкә туберкулезы белән авыручыларның инфекцияләнүчәнлеге гадәттә тиз кими. Берничә атна дәвалаудан соң, какырыктагы туберкулез бактерияләре саны сизелерлек кими. Инфекцияле булмаган үпкә туберкулезы белән авыручыларның күбесе билгеләнгән дәвалау планы буенча дәвалауның тулы курсын тәмамлыйлар. Дәвалау стандартына җиткәннән соң, какырыкта туберкулез бактерияләре табылмый, шуңа күрә алар инде йогышлы түгел.
С: Туберкулез дәваланганнан соң да йогышлымы?
Җ: Стандартлаштырылган дәвалаудан соң, үпкә туберкулезы белән авыручыларның инфекцияләнүчәнлеге гадәттә тиз кими. Берничә атна дәвалаудан соң, какырыктагы туберкулез бактерияләре саны сизелерлек кими. Инфекцияле булмаган үпкә туберкулезы белән авыручыларның күбесе билгеләнгән дәвалау планы буенча дәвалауның тулы курсын тәмамлыйлар. Дәвалау стандартына җиткәннән соң, какырыкта туберкулез бактерияләре табылмый, шуңа күрә алар инде йогышлы түгел.
Туберкулезга каршы эремә
Macro & Micro-Test түбәндәге продуктларны тәкъдим итә:
АчыклауMTB (Mycobacterium tuberculosis) нуклеин кислотасы
1. Системада эчке эталон сыйфат контролен кертү эксперимент процессын комплекслы күзәтергә һәм эксперимент сыйфатын тәэмин итәргә мөмкин.
2. ПЦР көчәйтү һәм флуоресцент зондны берләштереп кулланырга мөмкин.
3. Югары сизгерлек: минималь ачыклау чиге 1 бактерия/мл.
АчыклауMTBда изониазидка резистентлык
1. Системада эчке эталон сыйфат контролен кертү эксперимент процессын комплекслы күзәтергә һәм эксперимент сыйфатын тәэмин итәргә мөмкин.
2. Үз-үзен камилләштерә торган көчәйтүне блоклаучы мутация системасы кабул ителде, һәм ARMS технологиясен флуоресцент зонд белән берләштерү ысулы кулланылды.
3. Югары сизгерлек: минималь ачыклау чиге 1000 бактерия/мл, һәм 1% яки аннан да күбрәк мутант штаммнары булган даруга чыдамлы тигез булмаган штаммнарны ачыкларга мөмкин.
4. Югары спецификлык: rpoB генының дүрт даруга чыдамлылык участогының (511, 516, 526 һәм 531) мутацияләре белән үзара реакция юк.
Мутацияләрне ачыклауMTB һәм рифампицинга каршы торучанлык
1. Системада эчке эталон сыйфат контролен кертү эксперимент процессын комплекслы күзәтергә һәм эксперимент сыйфатын тәэмин итәргә мөмкин.
2. In vitro амплификациясен ачыклау өчен РНК нигезләрен үз эченә алган ябык флуоресцент зонд белән берлектә эрү кәкресе ысулы кулланылды.
3. Югары сизгерлек: минималь ачыклау чиге 50 бактерия/мл.
4. Югары спецификлык: кеше геномы, башка туберкулез булмаган микобактерияләр һәм пневмония патогеннары белән үзара реакция юк; katG 315G>C\A һәм InhA -15 C>T кебек кыргый типтагы микобактерия туберкулезының башка даруларга чыдам геннарының мутация урыннары ачыкланды, һәм нәтиҗәләр үзара реакция күрсәтмәде.
MTB нуклеин кислотасын ачыклау (EPIA)
1. Системада эчке эталон сыйфат контролен кертү эксперимент процессын комплекслы күзәтергә һәм эксперимент сыйфатын тәэмин итәргә мөмкин.
2. Ферментларны эшкәртү зондының даими температуралы көчәйтү ысулы кулланыла, ачыклау вакыты кыска, һәм ачыклау нәтиҗәсен 30 минут эчендә алырга мөмкин.
3. Macro & Micro-Test үрнәк чыгару агенты һәм Macro & Micro-Test даими температуралы нуклеин кислотасын көчәйтү анализаторы белән берләштерелгән, ул куллану җиңел һәм төрле күренешләр өчен яраклы.
4. Югары сизгерлек: минималь ачыклау чиге 1000 копия/мл.
5. Югары спецификлык: Туберкулезга бәйле булмаган микобактерияләр комплексының башка микобактерияләре (мәсәлән, Mycobacterium kansas, Mycobacterium Sukarnica, Mycobacterium marinum һ.б.) һәм башка патогеннар (мәсәлән, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Escherichia coli һ.б.) белән үзара реакция юк.
Бастырып чыгару вакыты: 2024 елның 22 марты